Chủ động phòng chống bệnh cúm mùa & dịch cúm A (H1N1)

* Dịch cúm mùa

Bệnh cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính với biểu hiện sốt, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, sổ mũi, đau họng và ho. Tác nhân gây bệnh chủ yếu do các chủng vi rút cúm A(H3N2), cúm A(H1N1), cúm B và cúm C.
Bệnh có khả năng lây nhiễm rất cao, qua đường hô hấp thông qua các giọt nhỏ nước bọt hay dịch tiết mũi họng do hắt hơi, ho khạc. Theo Trung tâm Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), từ năm 2010 trở lại đây, mỗi năm trên thế giới có khoảng 9 – 45 triệu trường hợp mắc cúm với khoảng trên 61.000 trường hợp tử vong do biến chứng viêm phổi do cúm.

           Bệnh cúm thông thường bệnh diễn biến nhẹ và hồi phục trong vòng 2-7 ngày, nhưng đối với trẻ em, người già sức đề kháng kém, đặc biệt là người có bệnh mãn tính về tim phổi, thận, bệnh chuyển hóa, thiếu máu hoặc suy giảm miễn dịch … thì bệnh cúm có thể diễn biến nặng hơn, dễ bị biến chứng và có thể dẫn đến tử vong nếu không điều trị kịp thời.

         Hiện nay thời tiết lạnh ẩm, ô nhiễm môi trường, tập trung đông người tạo điều kiện thuận lợi cho vi rút cúm phát triển và lây lan. Để chủ động phòng chống cúm mùa, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội khuyến cáo người dân thực hiện tốt các nội dung sau:

  1. Đảm bảo vệ sinh cá nhân, che miệng khi hắt hơi; thường xuyên rửa tay với xà phòng với nước sạch; vệ sinh mũi, họng hàng ngày bằng nước muối.
  2. Giữ ấm cơ thể, ăn uống đủ chất dinh dưỡng để nâng cao thể trạng.
  3. Tiêm vắc xin cúm mùa để tăng cường miễn dịch phòng chống cúm. 
  4. Hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân cúm hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh khi không cần thiết; Sử dụng khẩu trang y tế khi cần thiết.
  5. Người dân không tự ý mua thuốc và sử dụng thuốc kháng vi rút (như thuốc Tamiflu) mà cần phải theo hướng dẫn và có chỉ định của thầy thuốc.
  6. Khi có triệu chứng ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, xử trí kịp thời.

* Chủng đại dịch cúm A (H1N1)

Bệnh Cúm A(H1N1) chủng đại dịch 2009 là một trong các bệnh cúm mùa hiện nay. Bệnh gây ra bởi cơ thể nhiễm vi rút cúm A (H1N1), một loại vi rút cúm được phát hiện vào năm 2009 và đôi khi còn được gọi là cúm lợn vì ban đầu các nhà khoa học cho rằng chủng cúm này có nguồn gốc từ lợn (khác với chủng cúm A(H1N1) trước đó). Cúm A(H1N1) bùng phát mạnh vào năm 2009 và có tốc độ lây lan rất nhanh.
Hiện nay cúm A(H1N1) dễ dàng lây bệnh từ người sang người như các chủng cúm mùa thông thường khác. Theo kết quả giám sát cúm trọng điểm Quốc gia cho thấy, chủng vi rút cúm lưu hành hiện nay ở nước ta trong thời gian qua chủ yếu là cúm A(H3N2), cúm A(H1N1) và cúm B.
Tuy không nguy hiểm như nhiễm cúm A(H5N1), cúm A(H7N9), những người nhiễm cúm A(H1N1) hay vi rút cúm mùa khác cũng có thể gây bội nhiễm, viêm phổi nặng, thậm chí có thể gây suy đa tạng, tử vong ở một số người có bệnh mạn tính. Trên thế giới mỗi năm ghi nhận 250.000-500.000 trường hợp tử vong do cúm.

Đặc điểm của dịch bệnh cúm A(H1N1)
Vi rút cúm A(H1N1) có thể dễ dàng lây lan từ người sang người giống như cách lây lan của cúm thường qua không khí có chứa các hạt nước nhỏ li ti khi người bệnh ho, hắt hơi, cười hoặc nói chuyện. Người bệnh cũng có thể nhiễm vi rút cúm do tiếp xúc, chạm tay vào bề mặt vật dụng bị nhiễm vi rút, chạm vào khăn giấy đã dụng có nhiễm vi rút sau đó đưa tay lên mũi, miệng hoặc dụi mắt. Việc dùng chung đồ dùng, ly uống nước, hoặc bàn chải đánh răng với người bệnh cũng có thể lây nhiễm vi rút cúm A(H1N1).
Đặc điểm để nhận biết dịch cúm A (H1N1) bao gồm:
– Tỷ lệ mắc thường cao, dễ  lây lan và có thể mau chóng gây đại dịch.
– Tỷ lệ tử vong thấp (1 – 4%).
– Những người mắc Cúm A(H1N1) có thể lây lan bệnh 01 ngày trước khi khởi bệnh và kéo dài 07 ngày sau khi khởi bệnh.
– Virus bị tiêu diệt ở nhiệt độ trên 70oC
Giống như các chủng cúm mùa khác, khi nhiễm cúm A(H1N1) người bệnh thường có các triệu chứng sau:

  • Sốt, thường trên 38oC, và ớn lạnh
  • Đau viêm họng
  • Nhức đầu
  • Đau mình và nhức cơ
  • Ho khan
  • Xổ mũi
  • Mệt mỏi và suy nhược
  • Tiêu chảy và ói mửa

1. Các biện pháp chăm sóc và điều trị cúm tại nhà

1.1 Điều trị cúm ở người lớn

  • Sử dụng thuốc trị cảm

Các loại thuốc trị cảm có thể hỗ trợ điều trị các triệu chứng cảm cúm như: đau nhức, sốt, ho, đau cổ họng, chảy nước mũi, nhức đầu, mệt mỏi. Một số loại thuốc trị cảm phổ biến: Paracetamol, Ibuprofen, Phenylephrine, Codein, Ambroxol, Natribenzoat, Diphenhydramine, Fexofenadine, Loratadine.

  • Uống nhiều nước

Cảm cúm có thể khiến cơ thể mất nước, đặc biệt khi bạn bị nôn mửa hay tiêu chảy. Vì vậy, hãy đảm bảo cung cấp đủ nước cho cơ thể nhờ sử dụng các loại nước lọc, nước trái cây hay đồ uống bổ sung chất điện giải. Tuy nhiên, bạn nên tránh đồ uống có chứa caffeine vì chúng có tác dụng lợi tiểu, khiến cơ thể bạn mất nước nhiều hơn.

  • Dùng thức ăn dạng lỏng

Một nghiên cứu đã cho thấy súp gà, cháo gà có thể giúp làm giảm các triệu chứng nhiễm trùng đường hô hấp của bệnh cảm cúm.

  • Để cơ thể nghỉ ngơi

Đừng cố giải quyết những công việc hàng ngày khi các triệu chứng cảm cúm đang trở nên trầm trọng. Nghỉ ngơi cũng là cách hỗ trợ cơ thể chống lại nhiễm trùng hiệu quả và giúp hệ miễn dịch hoạt động tốt. Vậy nên, bạn cần phải ngủ đủ 8 tiếng mỗi đêm khi bị cảm cúm.

  • Tăng độ ẩm môi trường xung quanh

Không khí ẩm sẽ giúp bạn giảm nghẹt mũi và đau họng. Bạn có thể sử dụng máy xông hơi hoặc máy tạo độ ẩm cho không khí trong nhà.Tuy nhiên, bạn nhớ làm vệ sinh sạch sẽ môi trường xung quanh để không tạo môi trường thuận lợi cho nấm mốc phát triển.

  • Xông hơi

Nếu bạn muốn làm cho đường thở “thông thoáng” một cách nhanh chóng, Bạn cũng nên thêm một vài giọt tinh dầu bạc hà hay khuynh diệp vào nồi nước để tăng thêm khả năng kháng khuẩn và loại bỏ đờm.

  • Sử dụng túi chườm nhiệt

Chườm khăn ấm lên trán và mũi cũng một cách tuyệt vời giúp giảm đau đầu hay đau xoang. Từ đó, giúp chữa cảm cúm hiệu quả.

  • Súc miệng với nước muối

Súc miệng bằng nước muối giúp loại bỏ bớt các chất nhầy tích tụ phía sau cổ họng, đặc biệt khi bạn ngửa cổ lên để súc miệng.

  • Vệ sinh mũi

Để giảm bớt nghẹt mũi và chảy nước mũi, từ đó giảm nguy cơ nhiễm trùng xoang, bạn nên rửa mũi thường xuyên. Bạn có thể mua dụng cụ xịt rửa mũi tại các nhà thuốc hoặc dùng một chai nước muối sinh lý bình thường.

1.2 Điều trị cúm ở trẻ nhỏ

Gọi xe cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện nếu trẻ bị sốt cao hoặc co giật. Hầu hết trẻ em bị cúm là do nhiễm trùng đường hô hấp do virus và thông thường sẽ phục hồi tốt. Nhưng trong một số trường hợp, cúm có thể dẫn đến các bệnh nghiêm trọng hơn có ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ.

Gọi bác sĩ nếu con của bạn:

  • Dưới 2 tuổi
  • Không chịu ăn, hay cáu kỉnh và mệt mỏi
  • Nôn và tiêu chảy hoặc có triệu chứng mất nước
  • Bị sốt kéo dài hơn 3 đến 4 ngày
  • Ho kéo dài
  • Khó thở
  • Triệu chứng cúm và sốt đã giảm nhưng xuất hiện trở lại
  • Trẻ cảm thấy không thoải mái hay không tỉnh táo hơn khi cơn sốt đã giảm
  • Không ướt tã hoặc không đi tiểu trong vòng 8 giờ
  • Bị phát ban

Cho uống nước và nghỉ ngơi

  • Cho bé bú nhiều sữa mẹ, cố gắng cho ăn thường xuyên hơn và chia thành nhiều bữa. Dung dịch điện giải có thể được sử dụng nếu trẻ không uống sữa.
  • Đối với trẻ lớn hơn có thể uống các chất lỏng khác như nước và nước trái cây, dung dịch điện giải đường uống. Lưu ý, không sử dụng bất kỳ chất lỏng nào có chứa caffeine.
  • Để trẻ nghỉ ngơi.
  • Chú ý đến tần suất và số lượng nước tiểu của trẻ để theo dõi tình trạng mất nước.

Điều trị triệu chứng

  • Sử dụng máy tạo độ ẩm trong phòng ngủ của trẻ để giữ ẩm nhằm giúp giảm nghẹt mũi.
  • Làm loãng đờm bằng nước muối rửa mũi giúp giảm tắc nghẽn đường thở.
  • Cho trẻ tắm nước ấm. Mặc quần áo rộng thoải mái và giữ phòng thoáng mát về mùa hè và ấm áp vào mùa đông.
  • Cho trẻ uống acetaminophen (Tylenol) hoặc ibuprofen (Advil, Motrin) để giảm đau cơ, đau đầu, sốt và đau họng. Không sử dụng các sản phẩm có chứa aspirin do làm tăng nguy cơ mắc hội chứng Reye.
  • Không cho trẻ dưới 6 tháng tuổi sử dụng Ibuprofen.
  • Không tự ý cho trẻ dưới 6 tuổi uống thuốc điều trị cúm hoặc cảm lạnh khi chưa được bác sĩ khám và kê đơn.

2. Phòng bệnh cúm A (H1N1)
Dựa trên cơ sở khuyến cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Hà Nội hiện nay trên cả nước có các loại vắc xin dùng cho tất cả khách hàng từ 6 tháng tuổi trở lên, cụ thể như sau:

  • Vaxigrip 0.25 ml của hãng Sanofi (Pháp) dành cho trẻ dưới 36 tháng tuổi
  • Vaxigrip 0.5 ml của hãng Sanofi (Pháp) dành cho trẻ từ 36 tháng tuổi trở lên và người lớn
  • Influvac 0.5 ml của hãng Abbott (Hà Lan) dành cho trẻ từ 36 tháng tuổi trở lên và người lớn

Rửa tay bằng xà phòng thường xuyên, tránh tối đa việc chùi tay lên mắt và mũi, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi; không khạc nhổ bừa bãi; hàng ngày sử dụng các dung dịch sát khuẩn đường mũi, họng, mắt; tránh tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người nghi nhiễm cúm.

  • Ăn thức ăn đủ chất dinh dưỡng để ngăn ngừa nhiễm virus cúm.
  • Thường xuyên vệ sinh, lau sạch các bề mặt, vật dụng tiếp xúc hằng ngày, sàn nhà bằng xà phòng hoặc các chất tẩy rửa thông thường; mở cửa thoáng mát nơi ở, lớp học, phòng làm việc
  • Bên cạnh đó, người dân có thể đi tiêm vắcxin để phòng bệnh.
  • Những trường hợp sốt cao, khó thở cần chủ động cách ly, đeo khẩu trang và đến cơ sở y tế để được khám, tư vấn, xử lý, phòng tránh lây lan.

Việc nhận biết và phát hiện sớm các dấu hiệu mắc bệnh có thể giúp điều trị kịp thời, hạn chế tối đa các trường hợp tử vong.
Các gia đình nên đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch, đủ mũi, tiêm nhắc lại để chủ động phòng tránh bệnh dịch.
 

TỔ Y TẾ TRƯỜNG HANOI ACADEMY

                                                                                                                (Sưu tầm)